Sint Brigida Den
Het is een den die ieder jaar op de tweed zaterdag na Pasen op het plein voor de Sint-Brigidakerk te Noorbeek in Nederland gezet wordt. Deze traditie is nauw verwant met de dennenaanplantingen in de regio Limburg en vindt zijn wortels in de meiboom-vieringen.
Sint Brigida
Oorsprong
Het was in de 17de eeuw in het jaar 1634 dat er in de regio van Noorbeek een veeziekte heerste. Als een soort van offerritueel beloofden de inwoners aan Sint-Brigida om ieder jaar een den te plaatsen voor haar kapel, indien door haar zege de rampspoed zou verdwijnen. Zodoende verdween de ziekte en wordt er ieder jaar door de inwoners aan de belofte voldaan.
Ook hier zien we alweer een vorm van kerstening van een oud ritueel, dat wordt aangepast zodat het hoegenaamd plots deel uitmaakt van de Christelijke tradities. Met welke bril men ook uit naar de Sint-Brigida-den, het is voor iedereen duidelijk dat alles hieromtrent wel heel gelijk lopend is met de tradities van de meiboom.
Ritueel
Het is de taak, maar ook vooral de eer van de jonkmannen, de ongehuwden om de den om te hakken en naar de kapel te brengen. Ze maken hiervoor gebruik van een dennewagen en een derigtal werkpaarden.
Vroeg in de ochtend om 6 wordt de oude maar uitverkoren den uitgegraven en neergelaten. Vanaf 9 uur worden de paarden ingespannen vanaf de Pley en vetrekken ze naar het café Tinus, een voormalige smidse voor een eerste tussenstop. Traditioneel worden hier eerst de wielen gesmeerd, maar de kelen zullen ook niet droog blijven.
Na deze korte pauze vertrekken ze weer richting het bos om de den op ta leden door de jonkmannen. Een deel van deze jonkmannen, ook wel jonkheid genoemd, zijn al eerder vertrokken om de boom om te hakken, het zijn de 'kappers'. Maar eerst wordt de den door de pastoor gezegend, alvorens de aanwezigen beginnen te hakken. Wanneer de boom krakend omgevallen is, wordt hij met een trekbal naar een plaats gebracht al waar hij op de koets kan geladen worden, met behulp van lange houten palen 'stiepen'. Dit alles om dan weer richting Noorbeek te kunnen terugkeren.
Maar tijdens deze terugweg moet al het zweet na het harde labour weer aangevuld worden en passeren ze langs ieder café in de gehuchten en het dorp. Te Hoogcruts worden de paarden nog eens versierd met van crêpepapier gemaakte bloemen en slingers. Rond tien voor acht 's avonds komt de stoet aan op het plein voor de kerk, waar alle paarden behalve één worden uitgespannen. Deze paarden moeten wel alvorens ze mogen rusten eerst nog ereronde rondom de kerk lopen. Ook de leden die voor een laatste keer deelnemen mogen nog één keer op de den gaan zitten.
Pas wanneer de kapitein op zijn hoorn blaast vertrekt het laatste paard naar de toekomstige standplaats van de Sint-Brigida-den. De leden die voor de laatste meewerken worden gevierd voor bewezen diensten, doordat ze bij het afspringen van de den worden opgevangen en weer omgegooid.
Op het einde nemen de getrouwde alles over, en zij zorgen ervoor dat de den met 'sjtiepen' recht geraakt. Deze taak moet tegen middernacht afgerond zijn.
Geografisch